Uşağınız “başım ağrıyır” dediyi an bir çox valideyndə eyni narahatlıq yaranır: “Bu, adi yorğunluqdurmu, yoxsa ciddi bir şeyin əlamətidirmi?” Yaxşı xəbər budur ki, uşaqlarda baş ağrısının böyük əksəriyyəti təhlükəsiz və müvəqqətidir. Amma bəzi əlamətlər var ki, onları bilmək və vaxtında reaksiya vermək vacibdir.
Bu yazıda uşaqlarda baş ağrısının ən çox rast gəlinən səbəblərini, evdə necə yüngülləşdirilə biləcəyini və hansı hallarda mütləq həkimə müraciət etmək lazım olduğunu sadə dildə izah edirik.
Uşaqlarda baş ağrısı nə qədər yayılıb?
Baş ağrısı uşaqlıq dövründə düşünüldüyündən daha tez-tez rast gəlinir. Məktəb yaşı uşaqlarının böyük hissəsi ildə ən azı bir dəfə baş ağrısından şikayətlənir, yeniyetməlik dövründə isə bu rəqəm daha da artır. Əksər hallarda səbəb ciddi deyil, amma uşaq özü ağrını dəqiq təsvir edə bilmədiyi üçün valideynin diqqətli olması xüsusilə vacibdir.
Uşaqlarda baş ağrısının ən çox rast gəlinən səbəbləri
Gərginlik tipli baş ağrısı- Ən geniş yayılmış növdür. Adətən başın hər iki tərəfində sıxıcı, təzyiqedici xarakterli ağrı kimi hiss olunur. Yorğunluq, uzun müddət ekran qarşısında oturmaq, düzgün olmayan oturma vəziyyəti və emosional gərginlik bu ağrını tetikləyə bilər.
Miqren- Uşaqlarda miqren böyüklərdəkindən bir qədər fərqli görünə bilər — bəzən qarın ağrısı, ürəkbulanma və ya işıq-səsə həssaslıqla müşayiət olunur. Ailədə miqren tarixçəsi varsa, uşaqda da bu ehtimal artır.
Yuxusuzluq və ya nizamsız yuxu rejimi- Az yatan və ya yuxu qrafiki tez-tez dəyişən uşaqlarda baş ağrısı daha tez-tez müşahidə olunur. Bu, ən asan aradan qaldırılan səbəblərdən biridir.
Kifayət qədər maye qəbul etməmək və ya yemək vaxtını buraxmaq- Uşaqlar çox vaxt susuzluq hissini fərq etmir və ya oyun zamanı yeməyi unudurlar. Susuzluq və aclıq baş ağrısının çox rast gəlinən, amma asanlıqla nəzərə çarpmayan səbəblərindəndir.
Görmə problemləri- Gözün düzgün görməməsi, xüsusilə dərs oxuyarkən və ya ekrana baxarkən, gözlərin həddindən artıq gərilməsinə və nəticədə baş ağrısına səbəb ola bilər.
Stress və emosional gərginlik- Məktəb, dostluq münasibətləri və ya ailədaxili dəyişikliklər uşaqlarda da stress yarada bilər, bu isə özünü tez-tez baş ağrısı şəklində göstərir.
Soyuqdəymə və infeksiyalar- Adi soyuqdəymə, sinusit və ya qulaq iltihabı zamanı baş ağrısı əlavə simptom kimi müşahidə oluna bilər. Bu hallarda ağrı əsas xəstəlik keçdikdən sonra öz-özünə aradan qalxır.
Evdə nə etmək olar?
Əksər baş ağrısı halları üçün sadə tədbirlər kifayət edir:
Uşağı sakit, işıqlandırması azaldılmış bir otaqda uzandırın və dincəlməsinə imkan verin. Bir stəkan su verin — susuzluq çox vaxt ilk səbəbdir. Uzun ekran vaxtından sonra baş ağrısı varsa, fasilə verib gözlərini istirahət etdirin. Soyuq kompres alına yerləşdirilə bilər, bu bir çox uşaq üçün rahatlıq gətirir.
Dərman istifadəsi lazım gələrsə, mütləq uşağın yaşına və çəkisinə uyğun dozanı əvvəlcədən həkim və ya əczaçı ilə dəqiqləşdirin — özbaşına doza seçmək tövsiyə olunmur.
Nə zaman narahat olmaq lazımdır?
Vacib bir məqam: baş ağrısının böyük əksəriyyəti təhlükəsizdir, amma bəzi əlamətlər var ki, onları görəndə vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək lazımdır:
Qəfil, çox güclü, uşağın əvvəllər heç yaşamadığı şiddətdə baş ağrısı; yuxudan oyadan və ya səhər ilk saatlarda qusma ilə müşayiət olunan ağrı; ağrıya əlavə olaraq yüksək hərarət, boyun sərtliyi və ya döküntü; ağrı zamanı görmədə dəyişiklik, danışıqda çətinlik və ya bədənin bir tərəfində zəiflik; başa dəyən zərbədən sonra yaranan ağrı; kiçik yaşlı uşaqda (xüsusilə 5 yaşa qədər) baş ağrısının tez-tez təkrarlanması.
Bu əlamətlərdən hər hansı biri müşahidə olunarsa, evdə gözləmək əvəzinə dərhal həkimə müraciət edilməlidir.
Nevroloqa nə vaxt müraciət etməli?
Təcili əlamətlər olmasa belə, aşağıdakı hallarda planlı şəkildə nevroloqa müraciət etmək məsləhətdir: baş ağrısı ayda bir neçə dəfədən çox təkrarlanırsa, uşağın məktəb həyatına və gündəlik fəaliyyətinə mane olursa, və ya vaxt keçdikcə ağrının tezliyi və ya şiddəti artırsa. Nevroloq lazım gəldikdə əlavə müayinələr (məsələn, EEQ və ya digər testlər) təyin edə bilər.
Tez-tez verilən suallar
Uşaqlarda baş ağrısı həmişə ciddi bir şeyin əlamətidirmi? Xeyr. Əksər hallarda səbəb yorğunluq, susuzluq və ya gərginlikdir və özü keçir.
Uşağıma ağrıkəsici vermək olarmı? Yaşa uyğun dozada, həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşdikdən sonra bəli. Amma tez-tez dərman istifadəsi məsləhət görülmür.
Miqren uşaqlarda da ola bilərmi? Bəli, miqren uşaqlarda da rast gəlinir və bəzən qarın ağrısı kimi fərqli formada özünü göstərə bilər.
Ekran vaxtı baş ağrısına səbəb olurmu? Birbaşa səbəb olmasa da, uzun müddət ekrana baxmaq göz gərginliyi və gərginlik tipli baş ağrısını tetikləyə bilər.
Nə vaxt ambulansa zəng etməli? Qəfil güclü baş ağrısı huşun itirilməsi, qıcolma, nitq pozuntusu və ya bədənin bir tərəfində zəiflik ilə müşayiət olunarsa, dərhal təcili yardıma müraciət edilməlidir.
Əgər uşağınızda baş ağrısı tez-tez təkrarlanırsa, şiddəti artırsa və ya yuxarıda qeyd olunan xəbərdaredici əlamətlərdən hər hansı biri müşahidə olunursa, bunu sonraya saxlamayın. Vaxtında aparılan qiymətləndirmə həkimə səbəbi dəqiq müəyyən edib uşağınız üçün ən doğru yanaşmanı seçməyə imkan verir.