Bəzən insan baş ağrısını yorğunluqla, başgicəllənməni təzyiqlə, əl-ayaqda keyiməni isə “keçib gedər” düşüncəsi ilə izah edir. Həqiqətən də bu şikayətlər bəzən sadə səbəblərdən yarana bilər. Amma hər dəfə belə olmur.
Bədənimiz bizə çox vaxt kiçik siqnallarla xəbərdarlıq edir. Təkrarlanan baş ağrısı, qəfil keyimə, yaddaş zəifləməsi, tarazlıq problemi və ya səbəbsiz titrəmə sinir sistemi ilə bağlı daha ciddi bir problemin göstəricisi ola bilər. Bu səbəbdən “nevroloq kimdir?” və “nevroloqa nə vaxt müraciət etmək lazımdır?” sualları yalnız tibbi maraq üçün deyil, sağlamlığı vaxtında qorumaq üçün də vacibdir.
Nevroloq Kimdir?
Nevroloq beyin, onurğa beyni, sinirlər və ümumilikdə sinir sistemi ilə bağlı xəstəliklərin diaqnostikası, müalicəsi və izlənməsi ilə məşğul olan həkimdir.
Sinir sistemi bədənin əsas idarəetmə mexanizmlərindən biridir. Hərəkət, hissiyyat, yaddaş, nitq, tarazlıq, ağrı siqnalları, yuxu və bir çox gündəlik funksiya bu sistemlə əlaqəlidir. Buna görə də nevroloji şikayətlər bəzən sadə görünsə də, onların səbəbi daha diqqətlə araşdırılmalıdır.
Məsələn, əl keyiməsi sadəcə yorğunluqla bağlı ola bilər. Amma bəzi hallarda bu, sinir sıxılması, onurğa problemi və ya başqa nevroloji vəziyyətlə əlaqəli olur. Eyni şəkildə başgicəllənmə də yalnız təzyiq və ya halsızlıqla izah edilməməlidir. Əlamətin arxasında duran səbəb düzgün qiymətləndirilməlidir.
Nevroloq Hansı Xəstəlik və Şikayətlərlə Məşğul Olur?
Həkim-nevroloqa müraciət edilən ən çox şikayətlərdən biri baş ağrısıdır. Xüsusilə tez-tez təkrarlanan, getdikcə güclənən, xarakteri dəyişən və ya gündəlik həyatı məhdudlaşdıran baş ağrıları diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Nevroloq aşağıdakı şikayət və vəziyyətlərlə məşğul ola bilər:
- tez-tez təkrarlanan baş ağrıları;
- miqren tipli ağrılar;
- başgicəllənmə və müvazinət pozğunluğu;
- əl və ayaqlarda keyimə, uyuşma və yanma hissi;
- əzələ zəifliyi;
- titrəmə;
- yaddaş və diqqət zəifləməsi;
- yuxu pozğunluğu;
- epileptik tutmalar;
- huşun itməsi;
- boyun və bel ağrılarının qol və ayaqlara yayılması;
- nitqdə, hərəkətdə və koordinasiyada çətinlik.
Burada vacib məqam budur: nevroloq yalnız “ağrıya dərman yazan” həkim deyil. Əsas məqsəd simptomu müvəqqəti susdurmaq yox, onun səbəbini tapmaqdır.
Nevroloqa Nə Vaxt Müraciət Etmək Lazımdır?
Nevroloqa müraciət etmək üçün şikayətin çox ağırlaşmasını gözləmək düzgün yanaşma deyil. Bəzi əlamətlər erkən mərhələdə qiymətləndirildikdə problemin səbəbini daha rahat müəyyən etmək olur.
Aşağıdakı hallarda həkim-nevroloq müayinəsi tövsiyə edilir:
- baş ağrıları tez-tez təkrarlanırsa;
- ağrıkəsicilər əvvəlki kimi təsir etmirsə;
- baş ağrısının forması və gücü dəyişibsə;
- başgicəllənmə davamlı xarakter alıbsa;
- əl və ayaqlarda keyimə uzun müddət keçmirsə;
- yerişdə balans problemi yaranıbsa;
- yaddaş və diqqət zəifləyibsə;
- nitqdə çətinlik müşahidə olunursa;
- səbəbsiz titrəmə varsa;
- epileptik tutma və ya huş itkisi baş veribsə;
- boyun və bel ağrıları qol və ayaqlara yayılırsa.
Bu əlamətlərin hər biri mütləq ağır xəstəlik demək deyil. Amma təkrarlanırsa, artırsa və gündəlik həyatınıza təsir edirsə, səbəbini öyrənmək üçün müayinə vacibdir.
Hansı Nevroloji Əlamətlər Təcili Sayılır?
Bəzi nevroloji əlamətlər təcili vəziyyət ola bilər. Bu hallarda klinikaya növbə gözləmək yox, dərhal təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır.
Təcili diqqət tələb edən əlamətlər:
- üzün bir tərəfində qəfil əyilmə;
- qol və ya ayaqda qəfil zəiflik;
- bədənin bir tərəfində qəfil keyimə;
- danışıqda qəfil pozulma;
- sözləri anlamaqda çətinlik;
- qəfil görmə problemi;
- ani tarazlıq itkisi;
- səbəbsiz, çox güclü və qəfil başlayan baş ağrısı.
Bu əlamətlər insult kimi ciddi nevroloji vəziyyətlərin göstəricisi ola bilər. Belə hallarda vaxt itirmək təhlükəlidir.
Nevroloji Müayinə Necə Aparılır?
Nevroloji müayinə adətən pasiyentin şikayətlərinin ətraflı dinlənməsi ilə başlayır. Həkim simptomun nə vaxt başladığını, nə qədər davam etdiyini, hansı hallarda artıb-azaldığını, yanaşı xəstəlikləri, qəbul edilən dərmanları və ailə tarixçəsini qiymətləndirir.
Daha sonra sinir sisteminin fəaliyyəti yoxlanıla bilər. Müayinə zamanı həkim aşağıdakıları qiymətləndirə bilər:
- reflekslər;
- əzələ gücü;
- hissiyyat;
- koordinasiya;
- tarazlıq;
- yeriş;
- yaddaş;
- nitq;
- göz hərəkətləri;
- ağrı və toxunma hissi.
Lazım olduqda əlavə müayinələr də təyin edilə bilər. Bunlara MRT, KT, EEQ, qan analizləri və digər diaqnostik üsullar daxil ola bilər.
EEQ xüsusilə beyin elektrik aktivliyinin qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunur. Epileptik tutmalar, huş itirmə epizodları və bəzi nevroloji vəziyyətlərdə həkim üçün əlavə məlumat verə bilər.
Niyə Vaxtında Müraciət Vacibdir?
Nevroloji şikayətləri uzun müddət görməzdən gəlmək problemin dərinləşməsinə səbəb ola bilər. Baş ağrısını davamlı ağrıkəsici ilə susdurmaq, keyiməni “yorğunluqdur” deyib keçmək və ya yaddaş zəifləməsini yalnız stresslə əlaqələndirmək diaqnozun gec qoyulmasına gətirib çıxara bilər.
Doğru yanaşma simptomu yox, səbəbi anlamaqdır.
Vaxtında aparılan nevroloji müayinə:
- problemin səbəbini daha erkən müəyyən etməyə;
- lazımsız dərman istifadəsinin qarşısını almağa;
- uyğun müalicə planı qurmağa;
- xəstənin narahatlığını azaltmağa;
- ciddi hallarda riskləri vaxtında qiymətləndirməyə kömək edir.
Eyni simptom müxtəlif insanlarda fərqli səbəblərdən yarana bilər. Buna görə də nevroloji problemlərdə fərdi yanaşma xüsusilə vacibdir.
Bakıda Nevroloq Seçərkən Nəyə Diqqət Etmək Lazımdır?
Bakıda nevroloq seçərkən yalnız həkimin adını və qəbul yerini yox, müayinə yanaşmasını da nəzərə almaq lazımdır. Pasiyent üçün əsas olan təkcə müalicə almaq deyil, problemini doğru anlamaqdır.
Nevroloq seçərkən aşağıdakılara diqqət etmək faydalıdır:
- həkimin nevrologiya sahəsində təcrübəsi;
- pasiyenti diqqətlə dinləməsi;
- simptomları ətraflı qiymətləndirməsi;
- lazımi müayinələri əsaslandırması;
- müalicə planını aydın izah etməsi;
- EEQ və digər diaqnostik imkanlarla işləməsi;
- pasiyentlə rahat və anlaşılan ünsiyyət qurması.
Dr. Lətafət Osmanlı nevroloji müayinə, EEQ və müalicə istiqamətləri üzrə pasiyentlərə xidmət göstərir. Həkimin nevroloji sağlamlıqla bağlı maarifləndirici paylaşımlarını Instagram hesabında da izləyə bilərsiniz. Əgər sizdə baş ağrısı, başgicəllənmə, keyimə, yuxu pozğunluğu, yaddaş zəifləməsi və ya digər nevroloji əlamətlər varsa, müayinəyə gecikmədən yazılmaq düzgün qərar ola bilər.
Nəticə
Nevroloq beyin, sinir və onurğa sistemi ilə bağlı şikayətlərin səbəbini araşdıran və düzgün müalicə istiqamətini müəyyən edən həkimdir.
Əgər sizdə tez-tez baş ağrısı, başgicəllənmə, keyimə, zəiflik, yaddaş problemi, yuxu pozğunluğu, titrəmə və ya digər nevroloji əlamətlər varsa, bunu “keçib gedər” düşüncəsi ilə gecikdirmək doğru deyil.
Unutmayın: nevroloji problemlərdə ən vacib addım təsadüfi dərman qəbulu deyil, düzgün müayinə və səbəbin vaxtında müəyyən edilməsidir.